“Jans Pomerans uit Nieuwe Schans”

Restauraties, herinrichting en conservering.
robver50

“Jans Pomerans uit Nieuwe Schans”

Berichtdoor robver50 » 11 Jul 2009 21:48

Ik heb het vroeger ook gezongen maar het ging niet verder dan ik wist wat een plank van een meid dat was. Geschreven in 1923 en de tekst was van Jacques Van Tol. Met het bastion “Nieuw Achtkant” in Weesp had het echter niets te maken, wel met het idee voor het herstel of bijna nieuw maken van deze schans/bastion. In mei 2008 kreeg ik met een aantal andere personen en instanties, waaronder de provincie en MEGA gelegenheid hierover mee te denken. Er waren toen een aantal uitgangspunten voor het mogelijke ontwerp waarvan ik er een paar zal noemen:

• De uitvoering van dit plan kan niet op zichzelf staan, het bastion dient te worden opgenomen in bestaande en of toekomstige routes met betrekking tot de Vesting Weesp, de (Nieuwe) Hollandse Waterlinie en de Stelling van Amsterdam.
• De vesting van Weesp is niet zo uitgesproken als die van Naarden, Bourtange enz. Belangrijk is daarom om de (gedeeltelijke) reconstructie van bastion “Nieuw Achtkant” een meerwaarde mee te geven die het Vestingverleden van Weesp zichtbaar maakt en een trigger is voor locale en (inter)nationale recreanten om de vestingwerken van Weesp te bezoeken.
• Het plan dient uiteindelijk als voorbeeld in huisstijl bij ontwikkeling van gerelateerde objecten binnen Weesp. Het dient als vliegwiel voor het verkrijgen van draagvlak en subsidies voor toekomstige ontwikkelingen. Het is wenselijk de toekomstige ontwikkeling van de Vesting Weesp te verwerken in een overallvisie.
• Het ontwerp zal bestaan uit een gefaseerd plan waarbij de eerste fase met het huidige budget gerealiseerd zal worden.
• Elke ontwerpfase vormt een afgerond geheel zodat bij stagnatie van de ontwikkeling geen half werk achterblijft.
• Plattegrond en profiel van het verbeteringsplan van 1854 zijn uitgangspunt voor het onder profiel brengen van het bastion.
• Bij het onder profiel brengen van het bastion wordt de borstwering met banket terug gebracht.
• De kazematten uit 1876 en 1939 blijven bestaan en vertellen over latere fasen in de ontwikkeling van het bastion. Ze worden meegenomen in het gefaseerd plan onder het motto behoud door ontwikkeling.
• Natuur en cultuur dienen elkaar te versterken, het een gaat niet ten koste van het ander.
• De eerste fase van ontwikkeling concentreert zich op de zuidwestzijde van het bastion “Nieuw Achtkant”
• Het is van belang het unieke landschappelijke uitzicht aan de zuidwestzijde van de schans te handhaven en hier met toekomstige ontwikkelingen rekening mee te houden.

Met deze uitgangspunten is de gemeente aan het werk gegaan en is het architectenbureau DLA+ in juli 2009 met een voorstel gekomen. De gemeenteraad zal hierover in september 2009 een besluit gaan nemen. Van het oorspronkelijke bastion zijn de scherpe kantjes in de loop van de jaren eigenlijk geheel verdwenen en is het gewoon een glooiend terrein geworden zonder nog het echte aanzicht van een bastion.

Afbeelding

In de Quickscan die DLA+ heeft gemaakt heeft men een inzicht gegeven in de ontwikkeling van de Vestingstad Weesp. Dit is een prachtig in beeld gebracht met veel plaatjes die de ontwikkeling laten zien vanaf de middeleeuwen tot het heden. Belangrijk bij het maken van herstelplannen is dan ook dat je een keuze moet gaan maken van het terugbrengen van een tijdbeeld naar zo’n periode. Wil je weer terug naar het beeld met de stadsmuur, de Stelling van Amsterdam of zoals het was in de mobilisatie van 1939? Of zou je van de verschillende perioden samen iets kunnen laten zien.

Afbeelding
(in bovenstaande tekening ontbreekt een onvoltooide groepsschuilplaats)

Belangrijk is dat hetgeen wat hersteld gaat worden voor iedereen herkenbaar moet zijn. Het karakter moet de herkenbaarheid van de aardwerken zijn en misschien ook wel een belevingswereld rondom het thema stadsverdediging. Het toekomstperspectief is hiervoor onderverdeeld in de volgende onderwerpen:

1. knooppunt van linies (HW, NHW en StvA)
2. abrupte overgang van stad naar land (op een enkele plaats nog zichtbaar)
3. er zijn alleen wallen gerealiseerd in het (zuid)oosten

Deze punten zijn weer onderverdeeld in diverse uitwerkingen maar dat zijn er teveel om op te noemen. Wat wel belangrijk is dat van bovenstaande een uitwerking is gemaakt voor een aantal uitvoeringsprojecten op korte termijn:

1. Bastion Nieuw Achtkant geheel reconstrueren in de zgn. “brisantfase” (1876-1878)
2. contouren van het gehele stelsel van wallen en bastions scherp maken
3. binnenzijde wallensysteem: hier heeft de ecologie en medegebruik bewoners en met name kinderen het primaat
4. Ossenmarkt gaat een groenfront worden, een openbaar park ingericht met bomen
5. stadskade aan de Vecht herwaarderen en inrichtten tot gastvrije en verblijfsruimte

Dit zijn een aantal van de belangrijkste uitgangspunten op de korte termijn. Wanneer dit alles een uitvoering gaat krijgen is nog niet echt duidelijk, De plannen liggen er in ieder geval en dat beloofd in ieder geval heel wat. Laten we hopen dat met name het bastion “Nieuw Achtkant” er binnen niet al te lange tijd weer uit gaat zien als een bastion met herkenbare elementen uit de “brisantfase” maar ook de G-kazematten en de groepsschuilplaatsen. Zodra de gemeente begint met de uitvoering zal ik zeker een kijkje komen nemen.

Rob Verhoef
Correspondent Menno van Coehoorn

Terug naar “Restauratie en Behoud”



Wie is er online

Gebruikers op dit forum: Geen geregistreerde gebruikers en 1 gast