Pagina 1 van 1

Getuigenissen uit 1945

Geplaatst: 23 Feb 2010 11:06
door Rene Ros
Het boek 'Fout en niet goed' door Koos Groen (695 A5-pagina's) bevat een groot aantal getuigenverklaringen zoals destijds opgetekend en in archieven bewaard. Een aantal van die getuigenverklaringen, voor zover betrekking hebbende op de regio Amsterdam, is hier overgenomen om een beeld te schetsen. Het betreffen nog geen forten, die kwamen pas later in gebruik als kampen voor politieke delinquenten en landverraders. Zowel in de kazernes/magazijnen/scholen en forten zijn doden onder de gevangenen gevallen.
Zie ook pagina over Bewaringskampen Politieke Delinquenten
'Fout en niet goed' is te bestellen bij Bruna.

De Waarheid:
Villa Casparis, het internetingskamp voor NSB'ers van Weesp, ziet er meer uit als een eersteklashotel dan als een gevangenenkamp, aldus berichtte ons de wachtcommandant van het kamp te Bussum, die een bezoek heeft gebracht aan Weesp. De NSB'ers worden aangesproken met Heren. In een grote kamer zijn slechts twee of drie van deze 'Heren' ondergebracht. Er staan prima ijzeren ledikanten. De gevangenen zijn niet kaalgeknipt, maar keurig gekampt en geschoren. Zij hebben een mooi schoon overhemd aan met een keyrug gestrikte das. Ze zijn vanzelfsprekend nog in het bezit van bretels, riemen, sokophouders, horloges, zakmessen, scharen, scheermessen. Ze zijn ondergebracht in prachtige kamers met openslaande ramen en balkons en vermaken zich met lectuur, foto's, prenten, enz. of genieten op het balkon van het uitzicht. Met verbittering vraagt deze wachtcommandant, die deze villa bezocht, zich af hoe de Nederlandse gevangenen van de Weteringschans of Scheveningen van Vught of Sachsenhausen over deze behandeling denken (6 juli 1945)


Halfweg. Kamp Sectorpark (meer...). Zware mishandeling. Getuige Jantine van Doesburg (1928):
Omstreeks juli 1945 was ik geïnterneerd. Ik was een zogenaamde Jeugdstormster, dat wil zeggen lid van de voormalige Nationale Jeugdstorm. Ik kan mij nog heel goed herinenren dat een geïnterneerde, genaamd Heinsbergen, op vreselijke wijze is mishandeld.
Heinsbergen had kans gezien uit het kamp te ontvluchten en was na een paar dagen weer gearresteerd. Die dag moesten alle geïnterneerden 's avonds aantreden op het binnenplein. Na enige tijd kwam de order dat de vrouwen terug moesten gaan naar hun barakken, met uitzondering van de Jeugdstormsters. We moesten ons opstellen in een vierkant. De commandant, Kalf genaamd, [...] zei dat wij nu te zien zouden krijgen hoe werd gehandeld met geïnterneerden die probeerden te ontvluchten. [...] Een aantal bewakers, ik schat ongeveer 20, vormden toen een cirkel. Heinsbergen werd in die kring gebracht en moest hard lopende, die kring aan de binnenzijde langs gaan. Elk der bewakers mocht hem dan slaan, schoppen of anderzins pijnigen naar believen. Ik heb gezien dat ze Heinsbergen sloegen met koppelriemen en andere voorwerpen. Ook schopte men tegen zijn benen en onderlichaam. Zij gingen hierbij zo ver dat Heinsbergen machteloos neerviel. Toen hij weer wat tot zichzelve was gekomen, herhaalden zij hun wreedheid. Toen de mishandeling was afgelopen werd hij weggevoerd naar de cel. Daar heeft men hem enige dagen vastgehouden. Ik weet niet waarvoor men dat deed, maar in het kamp was men algemeen van mening dat de leiding hem niet durfde te vertonen. [...] Ten tijde van de mishandeling stond naast mij een Landstormster van ongeveer 14 jaar. Om het jonge meisje het aanzien van het weinig verheffende schouwspel te besparen, heb ik gezegd dat ze maar achter mij moest gaan staan. Spoedig verscheen echter een bewaker die haar gebood naar Heinsbergen te kijken. [...] Ik heb ook gezien dat verschillende meisjes flauw vielen.


Haarlem, Koudenhoorn. (meer...)
Ik heb gezien dat de oude ds. Hylkema (thans overleden) door een bewaker in zijn lenden werd geschopt, toen hij bij een strafoefening zijn armen even liet zakken. Hij moest namelijk evenals zijn kamergenoten, waaronder mijn man, wethouder Kossen [...] uren lang met zijn armen in de hoogte staan, omdat hij een geschrift naar buiten had gesmokkeld. Om half twee 's middags stonden ze er al en 's avonds om half tien, toen wij vrouwen naar bed gingen, stonden ze er nog.


Haarlem, Koudenhoorn.
Mijn vader, toen 71 jaar heeft acht dagen "politiekamer" gehad, omdat hij zijn bretels had aangehouden. De mannen moesten namelijk met afzakkende broeken lopen. Hij kreeg die tijd geen warm eten en werd slechts een ogenblik gelucht. [...] Ik heb ook gezien dat een oude man, die wat etensresten zocht uit een vuilnisbak, door een bewaker in die bak werd gestopt met de deksel dicht. Nadat ik en andere vrouwen daartegen hadden geprotesteerd is hij eruit gehaald.


Haarlem, Koudenhoorn.
Een dame van achter in de zestig ging, toen bij nachtelijke controle bleek dat ze haar etensblikje niet volgens voorschrift had weggeborgen, meteen voor een paar dagen de bunker in. [...] Ds. Hylkema, die ca. 74 jaar was, moest 6 á 8 uur achtereen met zijn handen in de hoogte staan tegen de muur, omdat hij een geschrift naar buiten had gesmokkeld; toen hij na twee uur in elkaar zakte, kreeg hij een stoeltje en moest de uren uitzitten. [...] Ik heb gezien dat mevrouw Van Geelkerken voor straf met haar handen de latrines moest schoonmaken.


Haarlem, Koudenhoorn.
Ik heb zeven dagen en nachten in de bunker gezeten. Op een dag was de order gekomen, dat wij 's avonds na 10 uur niet meer naar het toilet mochten. [...] Ik zelf moest omstreeks half twaalf nodig naar het toilet, onderweg kwam ik de bewaarster Mina Bakgraag tegen, die mij verbood te gaan en op mijn verzoek de commandant Zwart haalde. Deze was zeer opgewonden. [...] Hij bracht met toen zelf naar de bunker en gaf de wacht de order, dat ik niet naar het toilet mocht.