inlaatsluis Velserbroek

Kazernes, magazijnen, fabrieken, liniewallen, waterwerken etc.
mhil
Generaal
Berichten: 647
Lid geworden op: 01 Mar 2009 14:24
Fort of organisatie: sector Zaandam
Locatie: Beverwijk

inlaatsluis Velserbroek

Berichtdoor mhil » 11 Mar 2010 21:35

Voor liefhebbers van de waterstaatkundige kant van de stelling is een bezoek aan zijkanaal B de moeite waard.
Naast het stoomgemaal en de in redelijke staat verkerende Oostlaandersluis zijn ook de Hader- en Westlaander sluisjes nog steeds terug te vinden.
Een minner moeite om ook even de nog toegankelijke kazemat uit 1934 te bezoeken.

O ja, het gemaal is te bezichtigen.
Voor meer informatie zie http://www.velserbroek.gemaal.nl/gemaal.asp

Informatie over andere gemalen is te vinden op http://www.gemalen.nl/deelnemers.asp

plattegrond sluizen Spaarnwoude.gif
Plattegrond sluisjes Velserbroek
plattegrond sluizen Spaarnwoude.gif (62.01 KiB) 6137 keer bekeken

fremitus

Re: inlaatsluis Velserbroek

Berichtdoor fremitus » 11 Mar 2010 22:13

De Geocache "Pompen of verzuipen" GCXC2K doet dit gebied ook aan. Leuk om te doen met GPS.
De "schat" is het laatst gevonden op 21 november j.l.

Gebruikersavatar
Rene Ros
Opzichter van Etiquette
Berichten: 2144
Lid geworden op: 22 Jul 2006 15:09
Fort of organisatie: Doc. Stelling van Amsterdam
Locatie: Weesp
Contact:

Re: inlaatsluis Velserbroek

Berichtdoor Rene Ros » 11 Mar 2010 22:40

mhil schreef:Naast het stoomgemaal en de in redelijke staat verkerende Oostlaandersluis zijn ook de Hader- en Westlaander sluisjes nog steeds terug te vinden.


Ik ben ze nooit in de Vestingbegroting tegengekomen. Ben er even in gedoken. Een studie uit 1903 noemt de Hader sluis. En op een militaire kaart van 1900-1914 staan ze wel als inlaatpunten aangegeven:

velserbroekpolder.jpg
velserbroekpolder.jpg (115.89 KiB) 8572 keer bekeken


Op de luchtfoto kan ik geen restanten herkennen. Heb ze n.a.v. dit bericht wel op de website geplaatst:
http://www.stelling-amsterdam.nl/inundaties/spaarndam/
Aanvullingen en correcties zijn welkom.

Mvg,
René

mhil
Generaal
Berichten: 647
Lid geworden op: 01 Mar 2009 14:24
Fort of organisatie: sector Zaandam
Locatie: Beverwijk

Re: inlaatsluis Velserbroek

Berichtdoor mhil » 13 Mar 2010 13:58

Hierbij wat foto's van de inlaatsluis bij het gemaal en de Hardersluis.
De deur van de sluis naar het gemaal is redelijk verrot.

De Hardersluis is met een blauwzeil afgedekt tegen het "doorlekken".

Bij het nemen van de foto's ben ik achtervolgd door de bewoners van de gemaal woning. :evil:
"wat een onzin al die foto's....."

P1110404.jpg
inlaatsluis gemaal gezien overzijde zijkanaal B
(234.06 KiB) 2819 keer gedownload


P9070036.jpg
Hadersluis (incl dekzeil tegen lekkage)
(168.67 KiB) 2819 keer gedownload



Op basis van de kaart zojuist rondgestuurd uit 1824 schat ik in dat de positie van de Hadersluis Breedte 52 26 222.42 N en Lengte 04 40 55.07 O is.

fremitus

Re: inlaatsluis Velserbroek

Berichtdoor fremitus » 13 Mar 2010 15:42

mhil schreef:Bij het nemen van de foto's ben ik achtervolgd door de bewoners van de gemaal woning. :evil:
"wat een onzin al die foto's....."

:lol: Toen ik voor mijn GPS zoektocht daar was, en de bewoner in haar tuin bezig zag, probeerde ik een praatje aan te knopen.
"Mooi wonen, hier..." Reactie was: "Nou. vind er niks aan". Einde gesprek. :cry:

mhil
Generaal
Berichten: 647
Lid geworden op: 01 Mar 2009 14:24
Fort of organisatie: sector Zaandam
Locatie: Beverwijk

Re: inlaatsluis Velserbroek

Berichtdoor mhil » 13 Mar 2010 20:15

Op zich goed dat er mensen zijn die, ondanks dat het kennelijk niet plezierig is, in de gemaalwoning willen wonen.
Kan me een minder goede woonomgeving voorstellen. :)

Een zekere afschrikwekkende werking gaat er wel vanuit.
Op zich positief om zo'n afgelegen monument te beschermen tegen .......?? (en geinteresseerden)

mhil
Generaal
Berichten: 647
Lid geworden op: 01 Mar 2009 14:24
Fort of organisatie: sector Zaandam
Locatie: Beverwijk

Re: inlaatsluis Velserbroek

Berichtdoor mhil » 28 Apr 2012 12:58

Op bijgaand kaartje uit 1824 staat de Hader- en Laandersluis al vermeld.
Aardig om te zien daar waar historie voort komt uit nog meer historie.

De kaart is getekend door een landmeter de heer F.J. Nautz, die ook kadastrale tekeningen heeft gemaakt van Haarlem en omstreken.
Kaart is afkomstig van site Noord Hollandsarchief.
Voor meer informatie over de kaart en het gebied zie: http://www.noord-hollandsarchief.nl/bij ... ek/87/402/

Kaart Velserbroek uit 1824 waarop vermeld Hader en Laandersluis.jpg
Kaart Velserbroek uit 1824 waarop vermeld Hader en Laandersluis.jpg (10.69 KiB) 8231 keer bekeken

mhil
Generaal
Berichten: 647
Lid geworden op: 01 Mar 2009 14:24
Fort of organisatie: sector Zaandam
Locatie: Beverwijk

Re: inlaatsluis Velserbroek

Berichtdoor mhil » 28 Apr 2012 14:55

Uit de oude doos een paar foto's van "de bemalingsinrichting Velserbroek" nabij de uit 1889 daterende Oostlaandersluis gelegen aan Zijkanaal B.

Bemalingsinrichting Velserbroek in aanbouw 1914.jpg
Bemalingsinrichting Velserbroek in aanbouw 1914.jpg (8.82 KiB) 8180 keer bekeken


Bemalingsinrichting Velserbroek in aanbouw 1914 (2).jpg
Bemalingsinrichting Velserbroek in aanbouw 1914 (2).jpg (10.33 KiB) 8180 keer bekeken


(bron: Noordhollands archief)

mhil
Generaal
Berichten: 647
Lid geworden op: 01 Mar 2009 14:24
Fort of organisatie: sector Zaandam
Locatie: Beverwijk

Re: inlaatsluis Velserbroek

Berichtdoor mhil » 04 Mei 2012 11:52

Kaart Velsenbroek Hader en Oostlaandersluis inlaat vanuit Wijckermeer.jpg
Kaart Velsenbroek Hader en Oostlaandersluis inlaat vanuit Wijckermeer.jpg (27.48 KiB) 8089 keer bekeken

Bijgaand kaartje opgedoken via Googlemaps periode rond 1800 (?)

mhil
Generaal
Berichten: 647
Lid geworden op: 01 Mar 2009 14:24
Fort of organisatie: sector Zaandam
Locatie: Beverwijk

Re: inlaatsluis Velserbroek

Berichtdoor mhil » 10 Mei 2012 22:15

Hierbij een stuk historie ten aanzien van de sluisjes in de Velserbroek.
Bevestigd wordt dat de Oostlaandersluis deel uit maakt van de Stelling.
Ook wordt melding gemaakt van een inundatie in 1944 en de monumentale status van de sluisjes.

In een beschrijving van Velsen uit 1514 staat dat de ingelanden (= grondeigenaren) van de polder waren belast met het onderhoud van de "Velzerdijck... daarinne begrepen de onderhoudenisse van 4 sluysen" * . Deze sluisjes zaten in de dijk. De Oostlaander- of Velsersluis en Hadersluis waterden af op het Wijkermeer, de Laaglandersluis, ook wel Buitendijksluis of Sluis Jan Rozengat genoemd, op de Buitendijken en de Veensluis op de Gruiters(polder). De Veensluis lag op de plaats waar de Velserdijk, Westlaan en Slaperdijk bij elkaar komen, maar werd in 1633 wegens lekkage gedicht en vervangen door een pomp door de Westlaan. In 1731 is de sluis verwijderd en in 1737 ook de pomp. Bijna op dezelfde plaats waar de Veensluis was geweest bouwde men de Westlaandersluis, die voor het eerst wordt genoemd in 1734 en eveneens afwaterde op de Gruiters(polder) * .

De sluisjes waren oorspronkelijk houten duikersluisjes, maar zijn later vervangen door metselwerk. Tot in de tweede helft van de 18e eeuw werden de deuren van de sluizen van november tot maart uitgenomen, om te zorgen dat het water van het Wijkermeer vrij de polder in en uit kon stromen. In de zomer zorgden de sluizen voor de kering van het buitenwater, maar het was niet mogelijk te voorkomen dat het zoete water de polder uitstroomde. Vanaf 1759 was deze mogelijkheid er wel, doordat de sluizen in dat jaar werden voorzien van valdeuren. Het was nu ook mogelijk om in geval van droogte buitenwater binnen te laten door de sluizen open te zetten. Omstreeks 1770 zijn de sluizen geheel vernieuwd. Bij latere herstellingen en gedeeltelijke vernieuwingen handhaafde men de hoofdvormen uit die tijd.

Voor de afwatering van en naar de sluizen waren er vier hoofdwateringen, namelijk de Sluissloot, de Hadersloot, de Lange Sloot en de sloot onderlangs de dijk.

Het onderhoud van de wateringen en wegen was in handen van schout en schepenen van Velsen als dijkgraaf en heemraden, en vanaf de 17e eeuw ook het onderhoud van de sluizen. Aangezien de polder geen inkomsten had uit bezittingen, moest het bestuur jaarlijks een belasting heffen, omgeslagen over de ingelanden, om over de nodige middelen te kunnen beschikken, waaruit de kosten van dat onderhoud konden worden bestreden. Die omslag bedroeg heel geld per morgen voor de landen in de Dammers en de Oost- en Westbroek en half geld voor de landen in de Hofgeest en binnen de omdijking van het Huis te Spijk, omdat de wegen en wateringen daar veel minder onderhoud nodig hadden.

De ingelanden echter moesten zorgen voor het onderhoud van de Velserdijk. De dijk was daarvoor "verhoefslaagd", d.w.z. in bonnen of parken verdeeld. Deze verdeling stond onder schouw van schout en schepenen, daarin bijgestaan door de hoofdingelanden. Zij maakten ook de zogenaamde "verstoeling" op, waarbij aan iedere ingeland, afhankelijk van het aantal morgens land dat hij in de polder bezat, één of meer stukken afgepaalde dijk werden toegewezen, waarvoor hij onderhoudsplichtig was * .

De Velserdijk was een zogenaamde zomerkade, wat betekende dat de dijk te laag was om bij hoog tij en stormen het brakke water van het Wijkermeer te keren. Daarom stond tussen november en maart het grootste deel van de polder en van de laag gelegen gebieden tot voorbij Haarlem meestal onder water en kwam het ook 's zomers vaak voor dat de polder en de laag gelegen gebieden ten zuiden daarvan overstroomden door stormvloeden. Het overstromingswater zorgde voor de afzetting van een fijn en vruchtbaar slib, pieting genoemd, op de weilanden en in de sloten. Om de laag gelegen gebieden ten zuiden van de polder te beschermen, legde men tussen 1612 en 1626 de Slaperdijk aan.

De Velserdijk is een aarden wal met een smalle kruin. Oorspronkelijk had de dijk in ieder geval over bepaalde gedeelten aan de buitenkant een houten beschoeiing. Jaarlijks werd de binnenkant en gedeeltelijk ook de kruin van de dijk verstevigd met het uit de sloten gebaggerde pieting. Dit zogenaamde pietingwerk is voor zover bekend alleen toegepast op de Velserdijk. De aarden wal, ingezaaid met gras of afgezet met zoden, moest 's zomers worden gemaaid of met schapen beweid. In de winter bedekte men onbegroeide grond met rieten krammatten. Sommige kwetsbare dijkgedeelten werden aan de buitenkant verzwaard met puin en soms met grote blokken steen.

Het stelsel van verhoefslaging had bezwaren. Het voornaamste bezwaar was wel dat door nalatigheid of onvermogen van één persoon het werk van alle anderen teniet kon worden gedaan. Door onzorgvuldig onderhoud had men vaak te maken met dijkdoorbraken. Om aan deze toestand een einde te maken, richtten de hoofdingelanden een verzoekschrift aan de Staten van Holland en West-Friesland, waarin zij hun wensen om tot een beter dijkonderhoud te komen, kenbaar maakten. Dit had tot resultaat dat bij octrooi van de Staten van 13 september 1746 voorschriften werden gegeven voor het beheer van de polder en het onderhoud van de Velserdijk. Schout en schepenen van Velsen moesten als dijkgraaf en heemraden van de polder voor beter beheer en onderhoud zorgdragen. Tevens werd voorgeschreven dat iedere ingeland zijn hoefslag met palen met een lengte van 4 voet, waarvan 2 voet in de grond, moest afzetten en moest onderhouden * .

Het verbeterde toezicht op het dijkonderhoud kon de bezwaren van dit oude stelsel van verhoefslaging niet ondervangen. Men kwam dan ook steeds meer tot het inzicht dat een goed onderhoud slechts kon worden verzekerd door een centrale regeling. Het bijzonder reglement van bestuur voor de polder van 10 juli 1856 stelde de centrale aanbesteding van het dijkonderhoud voortaan als regel en bepaalde verder dat de omslag, waaruit het onderhoud van de dijk, de sluizen, de wateringen en de wegen en alle andere uitgaven ten laste van de polder moesten worden bekostigd, bunder-bundersgelijk zou worden geheven. Vrijgesteld van het bijdragen tot de kosten van de dijk waren de landen in de Hofgeest en de percelen die deel uitmaakten van de voormalige buitenplaats Huis te Spijk. De laatste zolang ze ten koste de eigenaren afzonderlijk omdijkt zouden zijn. In de overige kosten droegen ze slechts half zoveel per bunder bij als de overige landen * .

In 1857 werd de dijk verhoogd en verzwaard, waarbij het noordelijke gedeelte over een lengte van 450 meter werd voorzien van een basaltstenen glooiing op een dikke puinlaag en aan de buitenkant van de minder kwetsbare gedeelten gevlochten matten van rijshout werden aangebracht.

Met de aanleg van het Noordzeekanaal tussen 1865 en 1876 en de daaraan gekoppelde inpoldering van het Wijkermeer en een deel van het IJ, verviel op den duur de getijbeweging, waardoor het voor de polder onmogelijk werd om via de sluizen voldoende water te lozen en binnen te laten en bemaling noodzakelijk werd. Na proeven met bemaling tussen 1876 en 1881, werd in dat laatste jaar een 6 pk stoomlocomobile aangeschaft. Deze verplaatsbare machine moest in de winter aan de zuidoostkant van de Velserdijk water uitpompen en in de zomer aan de noordoostkant water inpompen. Na verloop van tijd bleek de capaciteit van de locomobile echter onvoldoende, zodat men moest uitzien naar een beter bemalingssysteem. In 1913 werd begonnen met de bouw van een vast gemaal bij de Oostlaandersluis, uitgerust met een 25 pk ruwolie Bronsmotor, dat in 1915 in gebruik is genomen. Het Ministerie van Oorlog wilde het gemaal betrekken bij de Stelling van Amsterdam. Om de polder in oorlogstijd te kunnen inunderen (= onder water zetten), is naast het gemaal een inundatiesluis aangelegd* .

De Velserdijk had na de inpoldering van het Wijkermeer geen waterkerende functie meer. Op den duur verwijderde men de steenglooiing en langs de hele dijk werd aan de buitenkant over de houten beschoeiing modder gestort, waarvan men grasland maakte. Sindsdien is de hele dijk met gras begroeid. Voor het grootste deel is de dijk nog terug te vinden in het landschap, maar bij de aanleg van modelvijvers voor het recreatiegebied Spaarnwoude is de dijk over een grote lengte verminkt.

Omdat de Lange Sloot voor de afwatering van de middeleeuwse veenwatering de Delft buiten gebruik raakte, werd de Laaglandersluis gedicht, waarschijnlijk in 1913. Bij de aanleg van de Boterdijkweg in 1950 is deze sluis verwijderd. De Westlandersluis is in 1919 gedicht.

Door de inundatie van de polder in het voorjaar van 1944, op last van de Duitse bezetters, leden de ingelanden veel schade.

De ruilverkaveling, waarvan de uitvoering in november 1949 begon, betekende het einde van het middeleeuwse verkavelingspatroon en de aanleg van een nieuw slotenstelsel, waarbij de Sluissloot verviel, terwijl de Hadersloot werd rechtgetrokken langs de nieuw aangelegde Boterdijkweg. De Lange Sloot bleef onveranderd * .

De Bronsmotor in het gemaal is in 1977 op de Rijksmonumentenlijst geplaatst, maar in 1980 buiten werking gesteld, omdat het Waterschap Groot Haarlemmermeer, waartoe De Velserbroek was gaan behoren, de polder voortaan elektrisch wilde bemalen. De Oostlaandersluis staat eveneens sinds 1977 op de Rijksmonumentenlijst, terwijl de Velserdijk en de Hadersluis en Westlaandersluis op 23 september 1987 in het Register van gemeentelijke monumenten Velsen zijn opgenomen. Het gemaal en de machinistenwoning zijn sinds 1990 provinciaal monument.


bron: http://www.noordhollandsarchief.org/sea ... &milang=nl


Terug naar “Andere werken”



Wie is er online

Gebruikers op dit forum: Geen geregistreerde gebruikers en 1 gast