Pagina 1 van 1

Mythe 6: terrein Fort bij Hoofddorp te klein

Geplaatst: 26 mei 2013 16:55
door Rene Ros
Regelmatig lees en hoor je dat het Fort bij Hoofddorp zo klein is omdat het beschikbare terrein te klein was. De breedte van het terrein binnen de gracht is met ca. 135 meter inderdaad klein ten opzichte van andere forten.

Maar als je naar de grenzen van de militaire grond kijkt, blijkt dat er genoeg terrein was onteigend om het fort twee maal zo groot te maken. Er moet daarom een betere reden zijn...
'Schets van de grenzen der Militaire Rijksgronden bij Hoofddorp tusschen de Hoofd- en de Kruisvaart' uit 1895<br />(Nationaal Archief, 4.OPV Plans van Vestingen archief Genie Ministerie van Oorlog 1813-1940, inv. A191h)
'Schets van de grenzen der Militaire Rijksgronden bij Hoofddorp tusschen de Hoofd- en de Kruisvaart' uit 1895
(Nationaal Archief, 4.OPV Plans van Vestingen archief Genie Ministerie van Oorlog 1813-1940, inv. A191h)
Let op de damsluis die in de Hoofdvaart staat ingetekend. Rechtsboven daarvan ligt het huidige fort. Middenonder zie je de directiekeet en bergloods, op ongeveer 175 meter van het middelpunt van het huidige fort! Dat zal komen omdat in 1888 de beoogde locatie van het fort nog is verplaatst (Torens, Wallen en Koepels; Rolf 2007).

Uit de literatuur is bekend dat de kruin van de Geniedijk (ca. -1 m. NAP) dezelfde hoogte moest hebben als de ringdijk van de Haarlemmermeerpolder. Zoals H.J.C. Meys dat in zijn studie schrijft:
"Een overvoerde inundatie in de Haarlemmermeerpolder is mogelijk, maar wordt door de gemeenschapslinie gekeerd."
Daaruit trek ik de conclusie dat ook het glacis van Fort bij Hoofddorp, dat één geheel is met de Geniedijk, niet lager mocht komen te liggen. Volgens de Actueel Hoogtebestand Nederland is dat nog steeds het geval.
Aangezien het fort bijna in het midden van de polder ligt met het maaiveld rond -4,7 tot -5 meter onder NAP, is de Geniedijk hier het hoogst. Om vrij schootsveld te hebben betekent dat (vorm volgt functie), dat de hefkoepels en frontwal grofweg een verdieping omhoog moeten om van nut te kunnen zijn. Beter die ruimte dan nuttig te gebruiken met een verdieping van het bomvrije gebouw dan alleen met grond op te vullen. Twee omhooggaande kleine poternes verbinden de benedenverdieping met de hefkoepelgebouwen en unieke uitgangen naar het terreplein.
Omdat ook de keelkazemat twee verdiepingen hoog kon worden en door een beperkte knik in het tracé van de Geniedijk, moet één keelkazemat voldoende zijn geweest voor het grootflankement- en keelgeschut. Het geschut op de bovenste verdieping streek over de Geniedijk heen terwijl de mitrailleurs op de onderste verdieping goed zicht op de keel hadden.

Zodoende kon het grondoppervlak van het fort kleiner worden en was het bovendien minder kwetsbaar voor artillerievuur. Misschien had de Genie de andere forten ook wel zo willen bouwen maar werd het aanzichtprofiel van het fort juist te hoog en hield men de andere forten laag en breed. :-)

Opmerkingen en aanvullingen verneem ik graag.

Mvg,
René Ros

Meer informatie over Fort bij Hoofddorp